Πέτρος Πετρίδης (1892-1977)

Metnin Türkçe versiyonu için lütfen burayı tıklayınız

 

 

 

Γεννήθηκε στη Νίγδη της Καππαδοκίας το 1892. Ήταν διακεκριμένος μαέστρος, συνθέτης και Ακαδημαϊκός. Φοίτησε στην Κωνσταντινούπολη στο Ζωγράφειο Γυμνάσιο και στο Αμερικάνικο Ροβέρτειο Κολλέγιο. Παρέμεινε στην πόλη απο το 1899 ως το 1911. Στο σχολικό μάθημα γνώρισε τους μεγάλους συνθέτες της Ευρώπης και διδάχτηκε μουσική κάνοντας ιδιαίτερα μαθήματα.

Τον Οκτώβρη του 1911 πήγε στο Παρίσι να σπουδάσει Νομική, την οποία εγκατέλειψε το ’12 όταν επέστρεψε στην Ελλάδα να πολεμήσει εθελοντικά στους Βαλκανικούς Πολέμους. Η καταστροφή αξιών και ηθών που ακολούθησε τον έκανε να νιώσει απελευθερωμένος από κοινωνικά πρότυπα που κατά τη γνώμη του δεν είχε επιλέξει. Aπέκτησε την Ελληνική υπηκοότητα όταν συμμετείχε στην πολιορκία των Ιωαννίνων.

Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο επιστρέφει στη Γαλλία (1913), για να συνεχίσει τις σπουδές του στο Παρίσι. Μετά την γνωριμία του με τα έργα του Βάγκνερ, αφήνει τις άλλες σπουδές και ασχολείται πλέον με τη μουσική. Βιοπορίζεται δουλεύοντας ως αρθρογράφος σε μουσικές και μή εκδόσεις (Musical Times του Λονδίνου, ελληνόφωνη εφημερίδα Εσπερία του Λονδίνου, Christian Science Monitor της Βοστώνης). Είχε την ικανότητα να γράφει σε ελληνικές και ξένες εφημερίδες, ως γνώστης Αρχαίων και Νέων Ελληνικών, αλλά και της Αγγλικής, της Γερμανικής, της Τουρκικής και της Λατινικής γλώσσας.

Επίσης, υπήρξε προϊστάμενος του γραφείου πληροφοριών της Ελληνικής Πρεσβείας του Λονδίνου. Την ίδια περίπου περίοδο δίδαξε ελληνική λαογραφία και μουσική στο King’s College του πανεπιστημίου του Λονδίνου. Το διάστημα 1919- 1921 ήταν λέκτορας στο ίδρυμα νεοεληνικών σπουδών του Ουμπέρτ Περνώ στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, όπου παρέδωσε μαθήματα περί νεοελληνικής γλώσσας και φιλολογίας.

Οι μουσικές σπουδές του δεν έγιναν σε κάποια μουσική σχολή, αλλά ήταν ιδιαίτερα μαθήματα με τους Αλμπέρ Βολφ, Φλορόν Σμπ και Αλμπέρ Ρουσέλ, όπως επίσης και ένα αυστηρό πρόγραμμα αυτοδιδασκαλίας που επέβαλε ο ίδιος ο συνθέτης στον εαυτό του.

Εγκαταστάθηκε οριστικά στην Αθήνα το 1922, διατηρώντας συχνή επαφή με το Παρίσι. Απέσπασε σημαντικές διακρίσεις το 1958 (αντεπιστέλλον μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών, ως διάδοχος του Σιμπέλιους) και το 1959 (μέλος της Ακαδημίας Αθηνών). Διετέλεσε μέλος πολλών Ευρωπαϊκών Φεστιβάλ και διεθνών μουσικών συνεδρίων και διαγωνισμών. Τιμήθηκε από διάσημους Γάλλους μουσικοκριτικούς του Μεσοπολέμου, όπως τον Πρυνιέρ – διευθυντή της Ρεβύ Μυζικάλ, τον Φελίξ Μαρτύ, τον Ρενέ Ντυμενίλ, τον Μπορίς Σλοζέρ κ.ά. Επιπλέον διακρίθηκε ως μουσικοκριτικός, συνεργαζόμενος με τις εφημερίδες Πρωία, Καθημερινή, Ελεύθερο Βήμα, Βήμα.

Ένας άνθρωπος που με το έργο του και τα ιδεώδη του τον ενέπνευσε ήταν ο Καλομοίρης. Κατά τη γνώμη του Πετρίδη ο Καλομοίρης δημιούργησε αληθινά Ελληνική μουσική και βασίστηκε στην νεότερη επιστήμη της σύνθεσης. Τα καλλιτεχνικά, αλλά και τα γενικότερα ιδανικά Πετρίδη είναι παρόμοια με του Καλομοίρη. Απεχθάνεται επίσης την Ιταλικής προέλευσης μουσική (οπερέττες και καντσονέττες) που αρέσουν ως τότε στους Αθηναίους. Πρότυπα και επιρροές για την τεχνοτροπία του ήταν η Βυζαντινή μουσική, η αντίστιξη του Μπαχ, η τροπικότητα του Ντεμπυσύ αλλά όχι ο ιμπρεσιονισμός του, όπως κι εκείνη του Ρίμσκυ Κόρσακοφ και του Μουσσόργκσκυ. Να σημειωθεί ότι αρκετοί έχουν επιφυλάξεις για το αν πρέπει να καταταχτεί ο εν λόγω συνθέτης στην Εθνική Σχολή. Προκαλεί έκπληξη μια τέτοια επιφύλαξη, γιατί οι Βυζαντινοί Ήχοι, τα κλέφτικα μοτίβα, οι ανατολίτικοι ρυθμοί και κλίμακες, οι αρχαίοι τρόποι και ο συνεπακόλουθος πολυτροπισμός – στα οποία βασίστηκε η τεχνοτροπία του Πετρίδη – δείχνουν να είναι όλα Ελληνικά στοιχεία.

Έγινε γνωστός ως συνθέτης το 1917 με τα τραγούδια Αχτίδα, Νανούρισμα (στίχοι Βαλαωρίτη), Η νεράιδα, Ο τρύγος (δημοτικό), Λήθη (στίχοι Μαβίλη), κ.ά. Μετά το 1921 δημιουργησε τα σπουδαιότερα έργα του, εκ των οποίων πολλά παρουσιάστηκαν στο Παρίσι. Τέτοια είναι: η Εισαγωγή σε 3 Ελληνικά Θέματα, Το Πανηγύρι (σε τρία μέρη, ένα εκ των οποίων είναι οι Κλέφτικοι Χοροί), η Σονάτα για φλάουτο και πιάνο, η Kammersymphonie (συμφωνία δωματίου), η Σονάτα για τσέλλο και πιάνο (να σημειωθεί ότι τα τρία τελευταία αργότερα αποκυρήχτηκαν), ο κύκλος τραγουδιών Θρύλος της Αγάπης (στίχοι Πορφύρα), η Ελληνική Σουίτα.

Mας άφησε συνθέσεις σε κάθε είδος μουσικής. Διαμόρφωσε ένα εξαιρετικά ομοιογενές ύφος, βασισμένο – πέραν των στοιχείων που προαναφέρθηκαν – στην αντίστιξη και την πολυτροπικότητα. Κυριαρχούν οι “δίδιμοι” αρχαίοι ελληνικοί τρόποι Δώριος – Υποδώριος.

Αξίζει να παρακολουθήσει κανείς την πρώτη του συμφωνία (με τίτλο Ελληνική) σε τέσσερα μέρη:

Όπως και το κοντσέρτο γκρόσσο για πνευστά και τύμπανα:

 

 

Ο Πέτρος Πετρίδης απεβίωσε στην Αθήνα το 1977.

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ:

Ακολουθώντας το δρόμο του Μανόλη Καλομοίρη που τόσο θαύμαζε, δημιούργησε μεγάλων διαστάσεων έργα, εν πολλοίς άγνωστα.

Συμφωνική μουσική: 5 συμφωνίες (τα ονόματά τους: Ελληνική, Λυρική, Παρισινή, Δωρική ή Πίνδος, Ποιμενική), μια Ελληνική Σουίτα, Κλέφτικους Χορούς, Βυζαντινή Θυσία (πρελούδιο, άρια και φούγκα), Ιωνική Σουίτα, η Δραματική Συμφωνία Ο Διγενής Ακρίτας, Εισαγωγή Πένθιμη και Ηρωική, Χορικά και παραλλαγές (για ορχήστρα εγχόρδων), Κλέφτικοι Χοροί, Κοντσέρτο για Ορχήστρα. Επίσης έγραψε ένα κοντσέρτο για πιάνο, ένα για δυο πιάνα, ένα για βιολί κι ένα για βιολοντσέλλο, ένα Κοντσέρτο Γκρόσσο (για πνευστά και τύμπανα) κι ένα Κοντσέρτο για έγχορδα.

Σκηνική – φωνητική μουσική: όπερα Ζέφυρα, Βυζαντινό Ορατόριο Άγιος Παύλος, Ρέκβιεμ για τον Αυτοκράτορα (αφιερωμένο στον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο), το μπαλέτο Ο Πραματευτής, σκηνική μουσική για τη Ιφιγένεια εν Ταύροις, τα χοροδράματα Κυρά Φροσύνη και Θησεύς, όπως επίσης και μουσική για το πρόγραμμα Ήχος και Φως της Ακρόπολης.

Μουσική Δωματίου: 2 Σουίτες για πιάνο, μέρος σχεδίου ενός “Δωδεκαλόγου” για πιάνο με τίτλο The Modal and Bimodal keyboard (Το τροπικό και διτροπικό πληκτροφόρο), τρίο για πιάνο, βιολί και βιολοντσέλλο, κουαρτέτο εγχλορδων.

Τραγούδια: 5 Ελληνικές Μελωδίες (ποίηση της 2ης: Γρυπάρη – Παλαμά, της 3ης: Μαβίλη – Γρυπάρη), Ο θρύλος της αγάπης (5 μπαλάντες για μεσόφωνο και πιάνο, ποίηση Λ. Πορφύρα), 13 Τραγούδια (σε στίχους Άγγλων ποιητών), όπως και πολλές εναρμονίσεις δημοτικών τραγουδιών.

Ανδρέας Χανιώτης, Μουσικός – Απόφοιτος Τμήματος Μουσικών Σπουδών ΕΚΠΑ

ΠΗΓΕΣ:

Αικατερίνη Ρωμανού, Έντεχνη Ελληνική Μουσική στους νεώτερους χρόνους, εκδόσεις Κουλτούρα, 2006.

Τάκης Καλογερόπουλος, Το λεξικό της Μουσικής, Εκδόσεις Γιαλλέλη, Αθήνα 1998.

Ο ερευνητής της Βέροιας – Πέτρος Πετρίδης

Advertisements