Çalışma şarkılarını

Για την Ελληνική έκδοση του κειμένου πατήστε εδώ

 

Onbirinci kategoriye Çalışma şarkılarını yerleştireceğiz. Ortaya atılan bir abartı, bu şarkı türünün tamamen çalışma kaynaklı olduğudur. Buna kanıt olarak da melodi ve ritminin grup çalışmasını kolaylaştırması gösterilmektedir (Κ. Βuchner, Arbeit und Rythms, Leipzig 1909). Abartılı bir varsayım olmasına rağmen, bir oranda gerçek payı da bulunmaktadır. Özellikle bu kategorinin en bütünleşmiş şarkıları olan kürek çekme şarkılarında, ritm, kürekçilerin senkronize olmalarına yardımcı olmaktadır. Melodilerinde özel bir güzellik bulunmamaktadır. Bazıları Megara bölgesindeki “O Horos tis Tratas” gibi dans şarkılarıdır. Bu dansın hareketleri, ağları toplayan balıkçıları çağrıştırmaktadır. Paskalya bayramından sonraki Salı günü oynanmaktadır.

Özellikle işçilerin hareketlerini zamanlama fonksiyonu olan şarkılarda bu tür ünlemli karaktere sahiptir. Diğer halk şarkısı türlerine göre daha “köklüdür”. Eski çağlardan beri ve özellikle tarımsal toplumlar ile denizci toplumlarında ortaya çıkmaktadırlar. Böyle bir örnek Plutark`ın Etika`sında anılan “milika”dır (s. 157E Ton Epta Sofon Symposion):

άλει, μύλα, άλει                           ali, mila, ali                         öğüt değirmen, öğüt

και γαρ Πιττακός άλει                 ke ğar Pittakos ali                 çünkü büyük Mitilana kralı

μεγάλας Μυτιλάνας βασιλεύων   meğalas Mitilanas vasilevon    Pittakos da öğütüyor

(Γ.Κ. Σπυριδάκης, Ελληνική Λαογραφία, τεύχος Δ’, σ. 311, Αθήνα 1975. Περί ωδών επιμύλιων ή των μυλωθρών αναφέρει και ο Αθηναίος (Δείπν. ΙΔ’, 10, P. 618a, 619b).

Aynı şarkı daha yeni çağlarda da çeşitli versiyonlarla karşımıza çıkıyor:

Άλεθε μύλε, άλεθε,             Alethe mile, alethe           Öğüt değirmen, öğüt

βγάλε τ’ αλεύρι σου ψιλό,   vğale t`alevri su psilo       ununu ince çıkar,

sen de ye, ben de yiyeyim     na fas esi, na fao ki eğo   sen de ye, ben de yiyeyim.

 

Mani şarkısı (Εm. Legrand, Recueil σ. 246, αρ. 120 Πρβλ. Και Ν. Πολίτου, Εκλογαί, αρ. 234).

Tabii çalışma esnasında koordinasyona yönelik olmayan, çalışanların dinlenmesini sağlayacak şarkılar da bulunmaktadır. Hasat toplama, harman, bağbozumu, dokuma işlerinde böyle şarkılar vardır. Ayrıca yol ve yol alma, yürüyüş vs olduğu gibi. İlk üç türe tarihöncesi çağlardan rastlanıldığını söyleyebiliriz. Girit`in Ayia Triada bölgesinde bulunan çömlek resimlerinde şarkı söyleyen, ekin biçen ve harman yapan işçiler resmedilmektedir (Υστερομινωική εποχή 1550 – 1500π.Χ., βλ. Σε ΕΔΤ., Γ’, σ. 360-366). İliada destanının, S rapsodisi 565, 569 – 572 (Γ.Κ. Σπυριδάκης, Ελληνική Λαογραφία, τεύχος Δ’, σ. 313, Αθήνα 1975) mısralarında bağbozumu esnasında şarkılar söylenildiğine tanıklık edilmektedir. Bütün bunlar için antik çağlarda da (Αθην. Δείπν. ΙΔ`, 10, p 618-619), bizans döneminde ve daha yeni dönemlerde de tanıklıklar bulunmaktadır (Karl Bucher: Arbeit und Rythmus 1924, Anton Naegele: Uber Arbeitslieder bei Johannes Chrysostomos, Patrsistisch – literarisches zu K. Buchers, “Arbeit und Rythms” (Berichte über die Verhandlungen der Konigl. Sach. Gesellschaft der Wissenschaften zu Leipzig. Philosophy. Histor. K1., Band. 57 (1905), p. 101-142)), Φαίδων Κουκουλέ (Faidon Koukoule), ΒΒΠ, Α` ΙΙ, σ. 35 εξ.

Çalışma esnasında, çalışanların yorgunluk ve gerginliklerini gidermek için çalışma şarkıları haricindeki diğer kategorilerden de şarkılar söylendiğini de (aşk, paraloges vs) belirtmek zorundayız. Bununla ilgili olarak İoannis Hrisostomos (A. Naegele, s. 103) ile geç Bizans döneminde kaleme alınan Kallimahos ve Hrisorroi romanında (2040 – 2042 dizelerinde) söz edilmektedir.

 

KAYNAKLAR:

 

 

Π.Δ. Μαστροδημήτρης, Η ποίηση του Νέου Ελληνισμού, Ίδρυμα Γουλανδρή – Χορν, Αθήνα 1994

Γ.Κ. Σπυριδάκης, Ελληνική Λαογραφία, τεύχος Δ’, Αθήνα 1975.

Eρατ. Γ. Καψωμένος, Δημοτικό τραγούδι – Μια διαφορετική προσέγγιση, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 1999 (5η έκδοση).

Γρηγ. Μ. Σηφάκης, Για μια ποιητική του Δημοτικού τραγουδιού, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης Ηράκλειο 1998.

Σωκρ. Λ. Σκαρτσής, Το δημοτικό τραγούδι, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 1985.

Πρακτικά Τέταρτου Συμποσίου Ποίησης, Αφιέρωμα στο Δημοτικό τραγούδι, Πανεπιστήμιο Πατρών, Ιούλιος 1984, Γνώση, Αθήνα, 1985.

http://www.tsouchlarakis.com/tragoudia.htm

Advertisements