Παιδικά

Metnin Türkçe versiyonu için lütfen burayı tıklayınız

 

Στην όγδοη κατηγορία θα βάλουμε τα Παιδικά. Είναι επίσης μία από τις αρχαιότερες κατηγορίες δημοτικών ασμάτων. Τα παιδικά τραγούδια έχουν το προνόμιο να συντηρούν πολύ παλιές παραδόσεις. Τα παιδιά, στα ομαδικά τους παιχνίδια μιμούνται εν πολλοίς τον τρόπο ζωής των μεγάλων. Ενίοτε όμως, κάποιες συνήθειες των μεγάλων παύουν να υπάρχουν: επαγγέλματα αλλάζουν, ορισμένα ήθη κι έθιμα εκλείπουν. Όλα αυτά τα στοιχεία όμως επιβιώνουν στα ομαδικά παιδικά παιχνίδια (παιδιές). Κατά τις παιδιές τραγουδιούνται τα παιδικά τραγούδια. Μέσω των αυτών των ασμάτων λοιπόν διατηρήθηκαν ήθη κι έθιμα των μεγάλων που έχουν εκλείψει. Επίσης, πολλά τραγούδια άλλων κατηγοριών (εργατικά, αγυρτικά κ.ά.) αργότερα επιβίωσαν μόνο ως παιδικά. Το παρακάτω άσμα το συναντάμε στη συλλογή του Στ. Κυριακίδη:

Θερίζετ’ αλουνίζιτι

κι μένα κλίκι κάμιτι,

‘ς τη βρύσι να του βάνιτι,

να έρτου να του πάρου

να κάτσου να του φάου,

να πέσου να πεθάνου.

(Στ. Κυριακίδης, Το δημοτικό τραγούδι, σελ. 22)

Πρόκειται για ένα παιδικό τραγούδι από την Μακεδονία. Το τραγουδάνε τα παιδιά όταν ακούνε φωνή του τζίτζικα. Εδώ σώζεται ένα έθιμο απαρχής: στα αρχαία χρόνια προσέφεραν στους Θεούς τους πρώτους καρπούς της νέας σοδειάς, θέλοντας να τους εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους για την πλούσια κι εύφορη σοδειά. Στα νεώτερα χρόνια, οι γυναίκες στις βρύσες της ίδιας περιοχής μοίραζαν το πρώτο ψωμί από το νέο σιτάρι στους περαστικούς. Αυτό το ψωμί ονομάζεται “τζιτζιρόκλικο” (Στ. Κυριακίδης, Το δημοτικό τραγούδι, σελ. 23). Το τραγούδι που μόλις παραθέσαμε προέρχεται από αυτό το έθιμο.

Μπορούμε να υποδιαιρέσουμε τα παιδικά τραγούδια σε Νανουρίσματα και Ταχταρίσματα. Τα πρώτα τα λένε οι μητέρες προσπαθώντας να βάλουν τα βρέφη για ύπνο. Το αρχαίο του όνομα είναι “καταβαυκαλίσεις”. Είναι τα πρώτα τραγούδια που θα ακούσει ο κάθε άνθρωπος στην ζωή του. Πρόκειται για ευχετικά άσματα που βασίζονται στην πεποίθηση ότι ο λόγος έχει μαγικές δυνάμεις που επηρεάζουν τη ζωή μας. Τραγουδάμε στα παιδιά ευχές που θέλουμε να πραγματοποιηθούν: ζωή με υγεία και καλή σταδιοδρομία.

ΕΣΥ ‘ΣΑΙ Τ’ ΑΝΘΙ ΤΩΝ ΑΝΘΩΝ

 

 

Στίχοι:

Εσύ ‘σαι τ’ανθί των ανθών

της λεμονιάς το φύλλο

εσύ ‘σαι που γεννήθηκες

αντάμα με τον ήλιο.

Νάνι νανάκια του

ο ύπνος στα ματάκια του.

Τα δεύτερα, τραγουδιούνται όταν οι μεγάλοι χορεύουν τα παιδιά στα γόνατά τους ή στα χέρια τους. Εμπνέονται από την μητρική καρδιά και διάθεση για φροντίδα. Συνεπώς είναι γεμάτα με εκφραστικές υπερβολές όταν περιγράφουν τα χαρίσματα του βρέφους ή όταν δίνουν ευχές για το μέλλον του. Γενικά τα κείμενα σε αυτό το είδος είναι γεμάτα ποιητικές περιγραφές.

Άλλα παιδικά τραγούδια είναι εκείνα που λέγονται για να διασκεδάσουν τα νήπια: έχουν μιμήσεις φωνής διαφόρων ζώων, προσωποποίησεις ζώων (τα παριστάνουν να μιλούν), ή ήχους από διάφορα αντικείμενα. Ακόμα, κάποια είναι τραγούδια στα οποία αναφέρονται μέρη του σώματος που τα ακουμπάμε κατά το τραγούδισμα. Τα τελευταία επιτελούν και διδακτικό σκοπό: διδάσκει τα μέρη του σώματος και τα ονόματά τους. Εχοντας υπόψη την πρόσχαρη διάθεση της παιδικής ηλικίας, καταλαβαίνουμε πως από την κατηγορία αυτή δεν γίνεται να λείπουν τα σατιρικά άσματα, όπως εκείνα που αναφέρονται σε ανθρώπινες σωματικές ατέλειες ή άλλα στοιχεία που θεωρεί ο πολύς κόσμος κωμικά.

ΜΙΑ ΓΡΙΑ ΜΠΑΜΠΟΓΡΙΑ

Στίχοι:

Mια γριά, τσικιρικιτρόμ, τρακατρούμ, τρακατρόμ
μια γριά μπαμπόγρια λάχανα μαγείρευε

κει που τα μαγείρευε
κει της ήρθε μια βοή
για να πάει να παντρευτεί
δίνει μια του τέντζερη
κι άλλη μια του καπακιού.
Φάτε κότες λάχανα
και σεις γάτες τα ζουμιά
γιατί εγώ θα παντρευτώ
και θα νοικοκυρευτώ.

 

 

Ανδρέας Χανιώτης, Μουσικός -Απόφοιτος Τμήματος Μουσικών Σπουδών ΕΚΠΑ

ΠΗΓΕΣ:
Π.Δ. Μαστροδημήτρης, Η ποίηση του Νέου Ελληνισμού, Ίδρυμα Γουλανδρή – Χορν, Αθήνα 1994

Γ.Κ. Σπυριδάκης, Ελληνική Λαογραφία, τεύχος Δ’, Αθήνα 1975.

Eρατ. Γ. Καψωμένος, Δημοτικό τραγούδι – Μια διαφορετική προσέγγιση, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 1999 (5η έκδοση).

Γρηγ. Μ. Σηφάκης, Για μια ποιητική του Δημοτικού τραγουδιού, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης Ηράκλειο 1998.

Σωκρ. Λ. Σκαρτσής, Το δημοτικό τραγούδι, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 1985.

Πρακτικά Τέταρτου Συμποσίου Ποίησης, Αφιέρωμα στο Δημοτικό τραγούδι, Πανεπιστήμιο Πατρών, Ιούλιος 1984, Γνώση, Αθήνα, 1985.

http://www.tsouchlarakis.com/tragoudia.htm

 

Advertisements