Paralogilerdir

Για την Ελληνική έκδοση του κειμένου πατήστε εδώ

 

Paralogi: Yunan halk şarkısı türü, dizelerinde olay örgüsü bulunur ve içeriği genelde hayal ürünüdür.

Ele alacağımız ilk kategori Paralogilerdir. Karakterleri öyküsel niteliktedir ve genellikle kötü sonla biterler. Epik yönlerinin yanı sıra lirik ve dramatik özellikleri de vardır. Çoğu kez bu türün bazı şarkıları, Akritik türün şarkıları ile karıştırılır. Bunun sebebi parodilerin de eski bir tür olmaları ve mitolojik unsurlar barındırmalarıdır. Genelde kardeş ya da karı-koca sevgisi, aşk gibi konular işlenir, bazen de zor durumlar, “Arta’nın Köprüsü”nde olduğu gibi ikilemler, ejderhalarla, elementlerle ya da doğaüstü insanlarla ilgili hikayeler yer alır. Bunlar dışında sosyal hayattan olaylar, talihsiz evlilikler ve aşklar, ailevi zorluklar ve milli hayatımızı ilgilendiren anlatımlar da görülür. Konular genel olarak halka geçmiş konulardır çünkü herkesin kişisel hayatında bu ve benzeri konulardan tecrübeler bulunmaktadır.

Dramatik unsur dinleyiciye korku ve merhamet çağrıştırıyor, antik tragedyalarda olduğu gibi ahlakî tasfiye aranmadan. Fauriel’e göre bu türde halkın hayal gücü tüm ihtişamıyla gözler önüne serilirken, Goethe’ye göre de epik, lirik ve dramatik unsurlar aynı anda gözleniyor.

Bu türün doğuşuyla ilgili, St. Kiriakidis’in fikri, geç antik çağın tiyatrosundan geldiği yönündedir. Yani trajik pandomimden bahsediyoruz, bu tür Hristiyanlığın ilk çağlarında ortaya çıkmıştır ve tıpkı paralogilerde olduğu gibi içinde mitolojik unsurlar barındırır. İki türün arasındaki tarihsel bağ, ‘paralogi’ kelimesinden de belli olmaktadır, bu kelimenin kökeni Eski Yunancadaki ‘parakatalogi’ kelimesine dayanır. Parakatalogi, enstrüman eşliğindeki melodramatik okumaya verilen addır. Kıbrıs’a ait şarkılarda ise bu tür için ‘peroloi’ tanımlamasına rastlıyoruz. Modern paralogiler okuyuştaki şiirselliğe uygun bir melodi ile söylenirler.

Paralogileri, yukarıda bahsettiğimiz içerik çeşitlerine göre beş alt kategoriye ayırabiliriz: a) Halkın inançlarını ve masalları ele alanlar, b) Aile hayatından bahsedenler, c) Aşk hikayeleri ve düğünler, d) Milli yaşantıdan anlatılar ve e) Gemicilerin hayatlarından olaylar. Bu türün en tanınmış şarkılarından bazıları şunlardır:

 

ÖLÜ KARDEŞİN

 

 

 




Sözler:

Μάννα με τους εννιά σου γιους και με τη μια σου κόρη,
(Mana me tus enia su ius ke me ti mia su kori)
την κόρη τη μονάκριβη την πολυαγαπημένη,
(tin kori ti monakribi tin poliagapimeni)
την είχες δώδεκα χρονώ κ’ ήλιος δε σου την είδε!
(tin ihes dodeka hrono k’ ilios de su tin ide!)
‘Σ τα σκοτεινά την έλουζε, ‘ς τάφεγγα τη χτενίζει,
(Sta skotina tin eluze, ‘s tafenga ti htenizi,)
‘ς τάστρι και τον αυγερινό έπλεκε τα μαλλιά της.
(‘s tastri ke ton avyerino epleke ta malia tis.)
Προξενητάδες ήρθανε από τη Βαβυλώνα,
(Proksenitades irthane apo ti Vavilona,)
να πάρουνε την Αρετή πολύ μακριά ‘ς τα ξένα.
(na parune tin Areti poli makria ‘s ta ksena.)
Οι οχτώ αδερφοί δε θέλουνε κι’ ο Κωσταντίνος θέλει.
(İ ohto adefi de thelune k’ o Konstandinos theli.)
“Μάννα μου, κι’ ας τη δώσωμε την Αρετή ‘ς τα ξένα,
(Mana mu, ki’ as ti dosume tin Areti ‘s ta ksena,)
‘ς τα ξένα κει που περπατώ, ‘ς τα ξένα που πηγαίνω,
(‘s ta ksena ki pu perpato, ‘s ta ksena pu piğeno,)
αν πάμ’ εμείς ‘ς την ξενιτειά, ξένοι να μην περνούμε.
(an pam’ emis ‘s tin ksenitya, kseni na min pernume.)
-Φρόνιμος είσαι, Κοισταντή, μ’ άσκημα απιλογήθης.
(-Fronimos ise, Kostandi, m’ askima apilogithis.)
Κι’ α μόρτη, γιε μου, θάνατος, κι’ α μόρτη, γιε μου, αρρώστια,
(Ki’a morti, iye mu, thanatos, ki’a morti, iye mu, arrostia,)
κι’ αν τύχη πίκρα γη χαρά ποιος πάει να μου τη φέρη;
(ki’ an tihi pikra yi hara pios pai na mu ti feri;)
-Βάλλω τον ουρανό κριτή και τους αγιούς μαρτύρους,
(-Valo ton urano kriti ke tus ayius martirus,)
αν τύχη κ’ έρτη θάνατος, αν τύχη κ’ έρτη αρρώστια,
(an tihi k’ erti thanatos, an tihi k’ erti arostia,)
αν τύχη πίκρα γη χαρά, εγώ να σου τη φέρω.”
(an tihi pikra yi hara, eğo na su ti fero”.)
Και σαν την επαντρέψανε την Αρετή ‘ς τα ξένα
(Ke san tin epandrepsane tin Areti ‘s ta ksena)
κ’ εμπήκε χρόνος δίσεχτος και μήνες ωργισμένοι
(k’ embike hronos disehtos ke mines oryizmeni)
κ’ έπεσε το θανατικό, κ’ οι εννιά αδερφοί πεθάναν,
(k’ epese to thanatiko, k’ i enya aderfi pethanan,)
βρέθηκε η μάννα μοναχή σαν καλαμιά ‘ς τον κάμπο.
(vrethike i mana monahi san kalamya ‘s ton kambo.)
‘Σ όλα τα μνήματα έκλαιγε, ‘ς όλα μοιρολογειώταν,
(‘S ola ta mnimata eklege, ‘s ola miroloyotan,)
‘ς του Κωσταντίνου το μνημειό ανέσπα τα μαλλιά της.
(‘s tu Konstandinu to mnimio anespa ta malia tis.)
“Ανάθεμα σε, Κωσταντή, και μυριανάθεμά σε,
(“Anathema se, Kostandi, ke mirianathema se,)
οπού μου την εξώριζες την Αρετή ‘ς τα ξένα!
(opu mu tin eksorizes tin Areti ‘s ta ksena!)
το τάξιμο που μού ταξες, πότε θα μου το κάμης;
(to taksimo pu mu takses, pote tha mu to kamis;)
Τον ουρανό βαλες κριτή και τους αγιούς μαρτύρους,
(Ton urano vales kriti ke tus ayius martirus,)
αν τύχη πίκρα γη χαρά να πας να μου τη φέρης.”
(an tihi pikra yi hara na pas na mu ti feris.”)
Από το μυριανάθεμα και τη βαρειά κατάρα,
(Apo to mirianathema ke ti varia katara,)
η γης αναταράχτηκε κι’ ο Κωσταντής εβγήκε.
(i yis anatarahtike ki’ o Konstandis evgike.)
Κάνει το σύγνεφο άλογο και τάστρο χαλινάρι,
(Kani to sinefo alogo ke tastro halinari,)
και το φεγγάρι συντροφιά και πάει να της τη φέρει.
(ke to fengari sindrofya ke pai na tis ti feri.)

Παίρνει τα όρη πίσω του και τα βουνά μπροστά του.
(Perni ta ori piso tu ke ta vuna brosta tu.)
Βρίσκει την κ’ εχτενίζουνταν όξου ‘ς το φεγγαράκι.
(Vriski tin k’ ehtenizundan oksu ‘s to fengaraki.)
Από μακριά τη χαιρετά κι’ από κοντά της λέγει.
(Apo makria ti hereta ki’ apo konda tis leği.)
“Άϊντε αδερφή, να φύγωμε, ‘ς τη μάννα μας να πάμε.
(“Ayde aderfi, na fi ğome, ‘s ti mana mas na pame.)
Αλίμονο, αδερφάκι μου, και τι είναι τούτη η ώρα;
(Alimono, aderfaki mu, ke ti ine tuti i ora;)
“Αν ίσως κ’ είναι για χαρά, να στολιστώ και νά ρθω,
(“An isos k’ ine ya hara, na stolisto ke na rtho,)
κι’ αν είναι πίκρα, πες μου το, να βάλω μαύρα νά ρθω.
(ke’ an ine pikra, pes mu to, na valo mavra na rtho.)
-Έλα, Αρετή, ‘ς το σπίτι μας, κι’ ας είσαι όπως και αν είσαι.”
(-Ela, Areti, ‘s to spiti mas, ki’ as ise opos ke an ise.”)
Κοντολυγίζει τάλογο και πίσω την καθίζει
(Kondoyilizi talogo ke piso tin kathizi)

‘Σ τη στράτα που διαβαίνανε πουλάκια κιλαϊδούυσαν,
(‘Sti strata pu diavenane pulakia kilayduusan,)
δεν κιλαϊδουσαν σαν πουλιά, μήτε σα χελιδόνια,
(den kilayduusan san pulya, mite sa helidonya,)
μόν’ κιλαϊδουσαν κ’ έλεγαν ανθρωπινή ομιλία.
(mon’ kilayduusan k’ elegan anthropini omilia.)
“Ποιός είδε κόρη νόμορφη να σέρνη ο πεθαμένος!
(“Pios ide kori nomorfi na serni o pethamenos!)
-Άκουσες, Κωσταντίνε μου, τι λένε τα πουλάκια;
(-Akuses, Konstandine mu, ti lene ta pulakia;)
-Πουλάκια είναι κι’ ας κιλαϊδούν, πουλάκια είναι κι’ ας λένε.”
(-Pulakia ine ki’ as kilaydun, pulakia ine ki’ as lene.”)
Και παρεκεί που πάγαιναν κι’ άλλα πουλιά τους λένε.
(Ke pareki pu pagenan ki’ ala pulya tus lene.)
“Δεν είναι κρίμα κι’ άδικο, παράξενο, μεγάλο,
(“Den ine krima ki’ adiko, parakseno, megalo,)
να περπατούν οι ζωντανοί με τους απεθαμένους!
(na perpatun i zondani me tus apethamenus!)
-Άκουσες, Κωσταντϊνε μου, τί λένε τα πουλάκια;
(-Akuses, Konstandine mu, ti lene ta pulakia;)
πως περπατούν οι ζωντανοί με τους απεθαμένους.
(pos perpatun i zondani me tus apethamenus.)
-Απρίλης είναι και λαλούν και Μάης και φωλευουν.
(-Aprilis ine ke lalun ke Mais ke folevun.)
-Φοβούμαι σ’, αδερφάκι μου, και λιβανιαΐς μυρίζεις.
(-Fovume s’, aderfaki mu, ke livaniays mirizis.)
-Εχτές βραδύς επήγαμε πέρα ‘ς τον άη Γιάννη,
(Ehtes vradis epigame pera ‘s ton ay Yani,)
κ’ εθυμιασέ μας ο παπάς με περισσό λιβάνι.”
(k’ ethimiase mas o papas me periso livani.”)
Και παρεμπρός που πήγανε, κι’ άλλα πουλιά τους λένε.
(Ke perembros pu pigane, ki’ ala pulya tus lene.)
“Για ίδες θάμα κι’ αντίθαμα που γίνεται ‘ς τον κόσμο,
(“Ya ides thama ki’ andithama pu yinete ‘s ton kozmo,)
τέτοια πανώρια λυγερή να σέρνη ο πεθαμένος!”
(tetya panorya liğeri na serni o pethamenos!”)
Τάκουσε πάλι ή Αρετή κ’ ερράγισε ή καρδιά της.
(Takuse pali i Areti k’ eragise i kardya tis.)
“Άκουσες, Κωσταντάκη μου, τι λένε τα πουλάκια;
(“Akuses, Konstandaki mu, ti lene ta pulakya;)
-Άφησ’, Αρέτω, τα πουλιά κι’ ό,τι κι’ α θέλ’ ας λέγουν.
(-Afis’, Areto, ta pulya ki’ o,ti ki’ a thel’ as leğun.)

-Πες μου, που είναι τα κάλλη σου, και πού είν’ η λεβεντιά σου,
(-Pez mu, pu ine ta kali su, ke pu in’ i levendya su,)
και τα ξανθά σου τα μαλλιά και τόμορφο μουστάκι;
(ke ta ksantha su ta malia ke tomorfo mustaki;)
-Έχω καιρό π’ αρρώστησα και πέσαν τα μαλλιά μου.”
(-Eho kero p’ arostisa ke pesan ta malia mu.”)

Αυτού σιμά, αυτού κοντά ‘ς την εκκλησιά προφτάνουν.
(Aftu sima, aftu konda ‘s tin eklisia proftanun.)
Βαριά χτυπά ταλόγου του κι’ απ’ εμπροστά της χάθη.
(Varya htipa talogu tu ki’ ap’ embrosta tis hathi.)
Κι’ ακούει την πλάκα και βροντά, το χώμα και βοΐζει.
(Ki’ akui tin plaka ke vronda, to homa ke voizi.)
Κινάει και πάει η Αρετή ‘ς το σπίτι μοναχή της.
(Kinai ke pai i Areti ‘s to spiti monahi tis.)
Βλέπει τους κήπους της γυμνούς, τα δέντρα μαραμμένα
(Vlepi tus kipus tis yimnus, ta dendra maramena)
βλέπει τον μπάλσαμο ξερό, το καρυοφύλλι μαϋρο,
(Vlepi ton balsamo ksero, to kariofili mavro,)
βλέπει μπροστά ‘ς την πόρτα της χορτάρια φυτρωμένα.
(Vlepi brosta ‘s tin porta tis hortarya fitromena.)
Βρίσκει την πόρτα σφαλιστή και τα κλειδιά παρμένα,
(Vriski tin porta sfalisti ke ta klidya parmena,)
και τα σπιτοπαράθυρα σφιχτά μανταλωμένα.
(ke ta spitoparathira sfihta mandalomena.)
Κτυπά την πόρτα δυνατά, τα παραθύρια τρίζουν.
(Ktipa tin porta dinata, ta parathira trizun.)
“Αν είσαι φίλος διάβαινε, κι’ αν είσαι εχτρός μου φύγε,
(“An ise filos diavene, ki’ an ise ehtros mu fige,)
κι’ αν είσαι ο Πικροχάροντας, άλλα παιδιά δεν έχω,
(ki’ an ise o Pikroharondas, ala pedya den eho,)
κ’ η δόλια η Αρετούλα μου λείπει μακριά ‘ς τα ξένα.
(k’ i dolya i Aretula mu lipi makria ‘s ta ksena.)
-Σήκω, μαννούλα μου, άνοιξε, σήκω, γλυκεία μου μάννα.
(-Siko, manula mu, anikse, siko, glikya mu mana.)
-Ποιος εϊν’ αυτός που μου χτυπάει και με φωνάζει μάννα;
(-Pios eyn’ aftos pu mu htipai ke me fonazi mana;)
-Άνοιξε, μάννα μου, άνοιξε κ’ εγώ είμαι η Αρετή σου.”
(-Anikse, mana mu, anikse k’ eğo ime i Areti su.”)

Κατέβηκε, αγκαλιάστησαν κι’ απέθαναν κ’ οι δύο.
(Katevike, angaliastisan ki’ apethanan k’ i dio.)

Sözlerin Tercümesi:

Şarkıcı dokuz oğlu ve Aretusa adında bir kızı olan bir anneyi anlatıyor. Aretuse on iki yaşında, küçük ve çok güzel bir kız. Babil’den bazı ara bulucular kızı evlendirmek için geliyorlar. Tüm kardeşler Aretusa’nın gurbette evlenmesine karşı çıkıyorlar. Yalnızca Konstandis (Konstandinos) Aretusa’nın Babil’de evlenmesini onaylıyor. Anneleri oğluna, hastalıklarda ve zorluklarda, aile kızın yardımına ihtiyaç duyduğunda ne yapacağını soruyor. Konstandis zor zamanlar gelince gidip onu bizzat geri getireceğine dair Göğe ve Azizlere ant içiyor.

Aretusa Babil’de evlendi ve aileye hastalıklar geldi. Kardeşleri hastalıklardan öldüler, annesi de oğullarının mezarlarına gidip ağıt yakıyordu. Konstandis’in mezarına geldiğinde ise ona beddua etti. Ona verdiği sözü ne zaman tutacağını ve Aretusa’yı ne zaman getireceğini sordu. Ancak bunun gerçekleşmesi mümkün değildi, çünkü Kostandis artık ölüydü.

Ancak annenin ağır beddualarından ötürü Konstandis mezarından çıktı ve Aretusa’yı geri getirdi. Geri dönüş yolunda iki kardeşi gören kuşlar, insan sesiyle şöyle dediler: “Ölmüş birinin güzel bir kızı götürmesi nasıl mümkün?”. Aretuse kardeşine sorar: “Duyuyor musun Konstandis kuşların ne dediğini?”. Kardeşi de ona umursamamasını söyler. Bu diyalog üç sefer daha tekrarlanır. Konstandis kardeşine ısrarla kuşların ne dediğiyle uğraşmamasını söyler. Ayrıca, sarı saçları ve sakalı döküldü diye ya da buhur kokuyor diye endişelenmemesini söyler.

Annelerinin evlerine vardıklarına Konstandis ortalıktan kayboldu. Evlerinin bahçesi bakımsızdı, her yeri yabani otlar kaplamıştı ve pencereler kapalıydı. Areti evin kapısını çaldı. Annesi içeriden yanıtladı: “Eğer dostumsan gel içeri, düşmanımsan git. Eğer ölümsen, sana verecek başka çocuğum yok. Aretusam gurbette”. Aretusa cevap verdi: “Anneciğim aç, benim Aretusa”.

Anne kapıyı açtı, kızını kucakladı ve ikisi de o anda öldüler.

 

ARTA’NIN KÖPRÜSÜ

 

 

 

 

Sözler:

Σαράντα πέντε μάστοροι κ’ εξήντα μαθητάδες
(Saranda pende mastori k’ eksinda mathitades)
γιοφύρι νεθεμέλιωναν ‘ς της Άρτας το ποτάμι.
(yofiri nethemelionan ‘s tis Artas to potami.)
Ολημερίς το χτίζανε, το βράδυ εγκρεμιζόταν.
(Olimeris to htizane, to vradi egremizotan.)
Μοιριολογούν οι μάστοροι και κλαιν οι μαθητάδες.
(Miryologun i mastori ke klen i mathitades.)
“Αλίμονο ‘ς τους κόπους μας, κρίμα ‘ς τοις δούλεψαίς μας,
(“Alimono ‘s tus kopuz mas, krima ‘s tis dulepsez mas,)
ολημερίς να χτίζουμε, το βράδυ να γκρεμειέται.”
(olimeris na htizume, to vradi na gremyete.”)
Πουλάκι εδιάβη κ’ έκατσε αντίκρυ ‘ς το ποτάμι,
(Pulaki ediavi k’ ekatse andikri ‘s to potami,)
δεν εκελάιδε σαν πουλί, μηδέ σα χιλιδόνι,
(den ekelayde san puli, mide sa hilidoni,)
παρά εκελάιδε κ’ έλεγε, ανθρωπινή λαλίτσα.
(para ekelayde k’ elege, anthropini lalitsa.)
“Α δε στοιχειώσετε άνθρωπο, γιοφύρι δε στεριώνει,
(“A de stihyosete anthropo, yofiri de steryoni,)
και μη στοιχειώσετε ορφανό, μη ξένο, μη διαβάτη,
(ke mi stihyosete orfano, mi kseno, mi diavati,)
παρά του πρωτομάστορα την όμορφη γυναίκα,
(para tu protomastora tin omorfi yineka,)
πόρχεται αργά τ’ αποταχύ, και πάρωρα το γιόμα.”
(porhete arga t’ apotahi, ke parora to yoma.”)

Τ’ άκουσ’ ο πρωτομάστορας και του θανάτου πέφτει.
(T’ akus’ o protomastoras ke tu thanatu pefti.)
Πιάνει, μηνάει της λυγερής με το πουλί ταηδόνι:
(Piyani, minai tis liyeris me to puli taidoni:)
Αργά ντυθή, αργά αλλαχτή, αργά να πάη το γιόμα,
(Arga dithi, arga allahti, arga na pai to yoma,)
αργά να πάη και να διαβή της Άρτας το γιοφύρι.
(arga na pai ke na diavi tis Artas to yofiri.)
Και το πουλί παράκουσε, κι’ αλλιώς επήγε κ’ είπε:
(Ke to puli parakuse, k’ alios epige k’ ipe:)
“Γοργά ντυσου, γοργά αλλαξε, γοργά να πας το γιόμα,
(Gorga disu, gorga alakse, gorga na pas to yoma,)
γοργά να πας και να διαβής της Άρτας το γιοφύρι.”
(gorga na pas ke na diavis tis Artas to yofiri.”)

Νά τηνε κ’ εξανάφανεν από την άσπρη στράτα.
(Na tine k’ eksanafanen apo tin aspri strata.)
Την είδ’ ο πρωτομάστορας, ραγίζεται η καρδιά του.
(Tin id’ o protomastoras, rayizete i kardya tu.)
Από μακριά τους χαιρετά κι’ από κοντά τους λέει.
(Apo makria tus hereta k’ apo konda tus lei.)
“Γεια σας, χαρά σας, μάστοροι και σεις οι μαθητάδες,
(“Ya sas, hara sas, mastori ke sis i mathitades,)
μα τι έχει ο πρωτομάστορας κ’ είναι βαργωμισμένος;
(me ti ehi o protomastoras k’ ine vargomizmenos;)
-Το δαχτυλίδι τόπεσε ‘ς την πρώτη την καμάρα,
(-To dahtilidi topese ‘s tin proti tin kamara,)
και ποιος να μπη και ποιος να βγη το δαχτυλίδι νά βρη;
(ke pios na bi ke pios na vgi to dahtilidi na vri;)
-Μάστορα, μην πικραίνεσαι κ’ εγώ να πα ‘σ’ το φέρω,
(-Mastora, min pikrenese k’ ego na pa ‘s’ to fero,)
εγώ να μπω, κ’ εγώ να βγω, το δαχτυλίδι νά βρω.”
(ego na bo, k’ ego na vgo, to dahtilidi na vro.”)

Μηδέ καλά κατέβηκε, μηδέ ‘ς τη μέσ’ επήγε,
(Mide kala katevike, mide ‘s ti mes’ epige,)
“Τραύα, καλέ μ’, τον άλυσο, τραύα την αλυσίδα,
(“Trava, kale m’, ton aliso, trava tin alisida,)
τι όλον τον κόσμο ανάγειρα καί τίποτες δεν ηύρα.”
(ti olon ton kozmo anayira ke tipotes den iira.”)
Ένας πιχάει με το μυστρί, κι’ άλλος με τον ασβέστη,
(Enas pihai me to mistri, k’ allos me ton asvesti,)
παίρνει κι’ ο πρωτομάστορας και ρήχνει μέγα λίθο.
(perni k’ o protomastoras ke rihni mega litho.)

“Αλίμονο ‘ς τη μοίρα μας, κρίμα ‘ς το ριζικό μας!
(“Alimono ‘s ti mira mas, krima ‘s to riziko mas!)
Τρεις αδερφάδες ήμαστε, κ’ οι τρεις κακογραμμέναις,
(Tris aderfades imaste, k’ i tris kakogramenes,)
η μιά χτισε το Δούναβη, κ’ η άλλη τον Αφράτη
(i mia htise to Dunavi, k’ i ali ton Afrati)
κ’ εγώ η πιλιό στερνότερη της Άρτας το γιοφύρι.
(k’ ego i pilyo sternoteri tis Artas to yofiri.)
Ως τρέμει το καρυόφυλλο, να τρέμη το γιοφύρι,
(Os tremi to karyofilo, na tremi to yofiri,)
κι’ ως πέφτουν τα δεντρόφυλλα, να πέφτουν οι διαβάταις.
(k’ os peftun ta dendrofila, na peftun i diavates.)

-Κόρη το λόγον άλλαξε, κι’ άλλη κατάρα δώσε,
(-Kori to logon alakse, k’ ali katara dose,)
πόχεις μονάκριβο αδερφό, μη λάχη και περάση”.
(pohis monakrivo aderfo, mi lahi ke perasi”.)
Κι’ αυτή το λόγον άλλαξε, κι’ άλλη κατάρα δίνει.
(K’ afti to logon alakse, k’ ali katara dini.)
“Αν τρέμουν τ’ άγρια βουνά, να τρέμει το γιοφύρι,
(“An tremun t’ agria vuna, na tremi to yofiri,)
κι’ αν πέφτουν τ’ άγρια πουλιά, να πέφτουν οι διαβάταις,
(k’ an peftun t’ agria pulya, na peftun i diavates,)
τι έχω αδερφό ‘ς την ξενιτειά, μη λάχη και περάση.”
(ti eho aderfo ‘s tin ksenitya, mi lahi ke perasi.”)

Sözlerin Tercümesi:

Kırk beş usta ve altmış çırak bir köprü yapıyorlar. Tüm gün inşa ediyorlar fakat akşam köprü kendiliğinden yıkılıyor. Ustalar ve çıraklar yakınıyorlar. Bir kuş ağlayışlarını duyuyor ve insan sesiyle onlara sesleniyor: “Köprünün ayakta kalması ve yıkılmaması için, yaparken içine insan koymanız lazım. Köprünün içine ustabaşının karısını koymanız lazım”.

Ustabaşı bunu duyduğunda çok üzüldü. Bir bülbülle, karısına acele etmeden köprüye gelmesi mesajını gönderdi. Fakat bülbül, karısına köprüye hemen gitmesini söyledi.

Kadın köprüye vardı. Ustaları selamladı. Üzgün bir şekilde oturan kocasını gördü, ustalara kocasının neyi olduğunu sordu. Onlar da kocasının yüzüğünün köprünün içine düştüğünü söylediler. Ustabaşının karısına yüzüğü almasını önerdiler. Köprünün içine girdiğinde ise üzerine beton dökmeye başladılar. Bunu anlayan kadın beddua etmeye başladı. Köprüden geçenlerin ağaç yaprakları gibi yere düşmelerini diledi. Ustalar ondan bedduasını hafifletmesini rica ettiler. Ona, gelecekte bu köprüden geçme ihtimali olan bir kardeşi olduğunu hatırlattılar. O zaman kadın yalnızca dağlar titrediği zaman köprünün titremesini diledi. Ayrıca yalnızca yabani kuşlar düştüğünde köprüden geçenlerin düşmesini diledi.

 

 

Yazar: Andreas Chaniotis, müzisyen, Atina Üniversitesi Müzik Çalışmaları Bölümü mezunu

 

KAYNAKLAR:
Π.Δ. Μαστροδημήτρης, Η ποίηση του Νέου Ελληνισμού, Ίδρυμα Γουλανδρή – Χορν, Αθήνα 1994

Γ.Κ. Σπυριδάκης, Ελληνική Λαογραφία, τεύχος Δ’, Αθήνα 1975.

Eρατ. Γ. Καψωμένος, Δημοτικό τραγούδι – Μια διαφορετική προσέγγιση, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 1999 (5η έκδοση).

Γρηγ. Μ. Σηφάκης, Για μια ποιητική του Δημοτικού τραγουδιού, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης Ηράκλειο 1998.

Σωκρ. Λ. Σκαρτσής, Το δημοτικό τραγούδι, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 1985.

Πρακτικά Τέταρτου Συμποσίου Ποίησης, Αφιέρωμα στο Δημοτικό τραγούδι, Πανεπιστήμιο Πατρών, Ιούλιος 1984, Γνώση, Αθήνα, 1985.

http://www.tsouchlarakis.com/tragoudia.htm

Advertisements